اورگنج تازه ميرزا شمس مىنويسد : اورگنج تازه شهرى است در زير دست اورگنج معروف ؛ تا شهر خيوه چهار فرسنگ و نيم مسافت دارد . اهالى و سكنهء آن مردمان حرفت و پيشه هستند كه به صنايع يدى اشتغال مىدارند و اشياى ظريفه ساخته به بخارا و افغانستان و ساير شهرهاى ديگر فرستاده به فروش مىرسانند . ميان قلعه شهر متوسط خوبى است فيما بين سمرقند و كرمينه ، در دشت زر افشان بنا شده ؛ شهرها و قصبات كوچك كته كرگان و ، قطارچى ، پنجشنبه ، ميتان ، نور آتر ، ينگى كرگان و چالاك در حوالى ميان قلعه و از مضافات او محسوب مىباشند و تماما در جلگهء زر افشان واقع [ اندو ] « 1 » ماليات خود را به ميان قلعه مىدهند . از آن جمله ماليات ينگى كرگان معادل شش هزار تيل و ماليات چالاك پنج هزار تيل اشرفى بخاراست . قره قالپاق قره قالپاقها از طوايف تركمان و اصل آنها از چركسها و قزاقهاى معروف مىباشد . در حوالى خيوه و جيزخ و اوراتپه سكنى دارند ؛ به شغل دهقنت و زرع كمال مهارت را دارند ؛ اغلب در حوالى بخارا و كوهستان باديه نشين هستند . به سكون شهر و قصبات مايل نمىباشند . در فصلهاى اربعهء سال گاه در حوالى بخارا ، گاهى در خيوه و جيزخ و اوراتپه ييلاق و قشلاق مىنمايند . كته كرگان قلعه‌اى محكم از توابع ميان قلعه و در راه سمرقند و كرمينه واقع شده و از كته كرگان

--> ( 1 ) . اساس ندارد ، با توجه به فحواى عبارت افزوده شد .